علت درد فک برای هر فرد متفاوت است اما به طور کل این درد ممکن است به دلایل مختلفی از جمله استرس، دندان قروچه، اختلالات مفصل فکی یا حتی عفونت دندان بروز کند. اگر شما هم با این مشکل مواجه شدهاید و به دنبال روشهایی برای کاهش درد فک بالا بغل گوش هستید، باید بدانید که جای نگرانی نیست! با شناخت علل مختلف و روشهای درمانی آن، میتوانید به راحتی این درد را کنترل کنید. در این مطلب از دندانپزشکی ثریا، به معرفی دلایل رایج درد فک و راهحلهای تسکین آن خواهیم پرداخت تا بتوانید بدون نگرانی از درد، سلامت خود را حفظ کنید.
درد فک نشانه چیست؟
گاهی اوقات شناسایی علت دقیق درد فک میتواند پیچیده باشد، چرا که این درد ممکن است از نواحی مختلفی مانند عضلات، اعصاب یا حتی استخوانهای فک و بخشهای دیگری از بدن که به آن توجه نکردهاید، شروع شود. به عنوان مثال، درد ناگهانی در فک میتواند به عنوان یکی از نشانههای حمله قلبی ظاهر شود. برای درک درست علت این درد، ابتدا باید بدانید که چه مشکلاتی ممکن است موجب بروز این علائم در ناحیه فک شوند.
12 علت اصلی درد فک کدامند؟
همانطور که اشاره کردیم، درد ممکن است به علت مشکلات عضلانی، عصبی یا حتی استخوانی در نواحی مختلف صورت و فک رخ دهد. در بعضی از موارد، این درد ممکن است به مشکلات جدیتری اشاره داشته باشد.
اختلال مفصل تمپوروماندیبولار (TMJ)
یکی از شایعترین علت درد فک بالا سمت راست یا دیگر نواحی، اختلالات مفصل گیجگاهی-فکی است که باعث بروز درد شدید در فک میشود. این اختلال میتواند ناشی از استرس، دندان قروچه یا آسیبهای مختلف به مفصل باشد. درمانهایی مانند ارتودنسی و ایمپلنت دندان میتوانند کمککننده باشند.
دندان قروچه، علت درد فک بعد از بیدار شدن از خواب
دندان قروچه یا سایش دندانها در هنگام خواب میتواند باعث درد در ناحیه فک به خصوص بعد از بیدار شدن از خواب شود. این مشکل باعث میشود تا مینای دندان تحلیل رود. برای حل این مشکل روشهای مختلفی مانند استفاده از نایت گارد وجود دارد.
دندان درد، تاثیر گذار در درد فک
عفونت، آبسه دندان، پوسیدگی و حفرههای دندان و دیگر مشکلات دندانی میتوانند به درد فک منجر شوند. این ناراحتی ممکن است به گردن، شانه یا صورت برسد. مسکن برای دندان درد تنها یک راه حل موقتی است و بهتر است برای درمان اصولی به دندانپزشکی مراجعه نمایید.
سینوزیت
وجود عفونت در سینوس، به ویژه در فک بالا میتواند باعث درد فک بالا شود. سینوزیت معمولاً همراه با سردرد، گرفتگی بینی و درد دندان است که در فصول سرد، این مشکل بیشتر میشود.
عفونت گوش
عفونت گوش، به ویژه در کودکان، میتواند باعث درد در ناحیه فک بالا بغل گوش شود. این عفونت ممکن است با علائمی چون کاهش شنوایی، تهوع و احساس فشار در گوش نیز همراه باشد.
تورم غدد لنفاوی
عفونتهایی مانند گلودرد یا آنفولانزا میتوانند باعث تورم غدد لنفاوی و درد در ناحیه فک شوند. این تورم معمولاً با علائم دیگری مانند تب و درد در گردن همراه است.
آرتریت روماتوئید و فیبرومیالژیا
این بیماریها که بر مفاصل و عضلات تأثیر میگذارند، میتوانند باعث درد در فک و نواحی دیگر شوند. این مشکلات ممکن است به طور مزمن درد ایجاد کنند. بنابراین نیاز به درمان تخصصی خواهند داشت.
آسیب و ضربه
آسیب به فک مانند شکستگی یا ضربه به صورت، میتواند باعث درد شدید و مشکلات در عملکرد فک شود. این نوع آسیبها معمولاً نیاز به درمان فوری دارند.
نورالژی تریژمینال
این بیماری عصبی باعث درد شدید در ناحیه فک، صورت، لب، چشم و پیشانی میشود. درد این بیماری به شدت شدید و ناگهانی است و ممکن است به دفعات تکرار شود. دندان درد عصبی نیز مانند این بیماری ممکن است باشد.
استئونکروزیس
استئونکروزیس زمانی رخ میدهد که خون به استخوان نرسد و باعث مرگ بافت استخوانی شود. این مشکل میتواند باعث درد شدید در ناحیه فک شود و معمولاً ناشی از مصرف بیش از حد داروهای خاص یا آسیبهای جسمی است.
برخی انواع سرطان
برخی سرطانها مانند سرطان دهان و سایر تومورها، میتوانند باعث درد فک شوند. این نوع درد معمولاً با علائم دیگر مانند تورم و تغییرات در بافت دهان همراه است.
حمله قلبی
درد فک میتواند یکی از علائم حمله قلبی باشد. این درد معمولاً به طور ناگهانی آغاز میشود و میتواند همراه با درد قفسه سینه، مشکل در تنفس و اضطراب باشد. این وضعیت نیاز به فوریت پزشکی دارد، بهویژه در افراد مسنتر.
علائم و نشانههای درد فک
درد فک میتواند به دلایل مختلف به یک یا هر دو طرف فک تاثیر بگذارد و هر فرد ممکن است علائم متفاوتی را تجربه کند. این درد میتواند به صورتهای مختلفی ظاهر شود و بسته به علت آن، نشانهها و شرایط مختلفی را به همراه داشته باشد.
- درد یا حساسیت در مفصل فک یا عضلات که ممکن است به صورت موقت و دورهای بروز کند و پس از مدتی ناپدید شود.
- درد هنگام جویدن در ناحیه مفصل فک یا عضلات فک که معمولاً در زمان جویدن یا گاز گرفتن ظاهر میشود.
- سفتی عضلات که میتواند به نواحی صورت، گردن یا شانهها نیز منتقل شود.
- محدودیت در حرکت فک یا احساس قفل شدن موقت فک که میتواند باعث مشکلاتی در باز و بسته کردن دهان شود.
- ساییدن دندانها یا خراشیدن فک که باعث درد و ناراحتی در هنگام باز و بسته کردن دهان میشود.
- صدای زنگ در گوش، کاهش شنوایی، یا احساس گرفتگی گوش که ممکن است به همراه درد گوش و فشار در این ناحیه باشد.
- افزایش دمای بدن که میتواند نشاندهنده عفونت یا التهاب در ناحیه فک باشد.
- حساسیت یا درد دندانها که ممکن است به دلیل فشردن یا ساییدن دندانها هنگام خواب یا در طول روز به وجود آید.
- تورم در ناحیه فک یا صورت که ممکن است همراه با التهاب یا عفونت باشد.
- احساس سبکی سر یا عدم تعادل که ممکن است به دلیل مشکلات فک یا فشار به اعصاب اطراف باشد.
- سردردهای مکرر که به دلیل اختلالات مفصل تمپوروماندیبولار (TMJ) رخ میدهند و میتوانند تاثیر زیادی بر کیفیت زندگی فرد بگذارند.
- حساسیت یا عدم هماهنگی دندانها که ممکن است به دلیل مشکلات فک و بروز ناهماهنگی بین دندانهای بالا و پایین باشد.
- بیحسی یا گزگز در انگشتان دست که میتواند به دلیل فشار به اعصاب در نواحی فک یا گردن ایجاد شود.
اگر شما هم با این علائم مواجه هستید، مشاوره با پزشک یا دندانپزشک متخصص میتواند به شناسایی علت درد و درمان مناسب آن کمک کند.
داروهایی که ممکن است منجر به درد فک شوند
برخی داروها میتوانند عامل بروز دندان قروچه شوند که یکی از علل شایع درد فک به حساب میآید. این عوارض معمولاً در طی سه تا چهار هفته پس از شروع مصرف دارو نمایان میشوند و بیشتر برای درمان مشکلاتی نظیر اضطراب، افسردگی و اختلالات روانی مورد استفاده قرار میگیرند.
داروهای مرتبط با دندان قروچه شامل:
مهارکنندههای بازجذب سروتونین (SSRIs):
سلکسا (سیتالوپرام)
سیتالوپرام یکی از داروهای مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI) است که معمولاً برای درمان افسردگی و اضطراب تجویز میشود. این دارو با افزایش سطح سروتونین در مغز عمل میکند. با این حال، در برخی افراد ممکن است عوارض جانبی مانند دندان قروچه ایجاد کند که به دلیل تغییرات در سیستم عصبی است.
اسیتالوپرام
این دارو نیز از دسته SSRIهاست و برای درمان اضطراب و افسردگی استفاده میشود. اسیتالوپرام میتواند در برخی افراد باعث بروز دندان قروچه و دیگر اختلالات حرکتی دهانی شود. عوارض آن معمولاً پس از چند هفته از شروع درمان خود را نشان میدهد.
پروزاک (فلوکستین)
فلوکستین یکی از معروفترین داروهای SSRI است که بهطور گسترده برای درمان افسردگی، اضطراب و اختلالات وسواس-اجباری استفاده میشود. یکی از عوارض جانبی آن دندان قروچه است که معمولاً پس از شروع درمان ظاهر میشود.
لووکس (فلووکسامین)
فلووکسامین برای درمان اختلالات اضطرابی و وسواس-اجباری تجویز میشود. این دارو میتواند به عنوان یک مهارکننده سروتونین عمل کرده و باعث بروز دندان قروچه به عنوان عارضه جانبی شود.
بریسدل (پاروکستین)
پاروکستین نیز یک SSRI است که برای درمان اضطراب، افسردگی و اختلالات وسواس-اجباری تجویز میشود. این دارو میتواند باعث تحریک عضلات فک شده و به دندان قروچه منجر شود.
زولافت (سرترالین)
سرترالین یکی دیگر از داروهای SSRI است که برای درمان افسردگی، اضطراب، اختلالات پانیک و وسواس-اجباری استفاده میشود. این دارو نیز ممکن است باعث بروز دندان قروچه و اختلالات دیگر در عضلات صورت شود.
اگر پس از مصرف این داروها به دندان قروچه دچار شدید، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید تا روشهای درمانی و یا تغییرات دارویی لازم را در نظر بگیرید.
برای درد فک چه باید کرد؟
درمان درد فک بسته به علت و شدت آن متفاوت است و در بسیاری از موارد، با استفاده از روشهای ساده میتوان آن را کاهش داد. در صورتی که درمان خانگی توصیه شود، پزشک وضعیت بیمار را تحت نظر خواهد داشت تا از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.
درد فک ناشی از اختلالات مفصل فکی گیجگاهی (TMJ)
- رژیم غذایی نرم: مصرف غذاهای نرم جهت کاهش فشار روی عضلات فک
- استفاده از کمپرس سرد یا گرم جهت تسکین درد و کاهش التهاب در مفصل. کمپرس سرد بیشتر برای کاهش تورم و کمپرس گرم برای تسکین عضلات مفید است.
- داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) میتوانند به کاهش درد فک و همچنین سردردهای همراه با آن کمک کنند.
- تمرینات کاهش استرس و آرامشبخش مانند یوگا یا تنفس عمیق جهت جلوگیری از دندان قروچه ناشی از استرس.
- استفاده از ارتودنسی یا محافظ دهان جهت کاهش دندان قروچه و فشار روی مفصل فک.
- تغییر عادات مانند اجتناب از جویدن آدامس، جویدن ناخنها، یا دندان قروچه جهت ممانعت از تشدید درد فک.
- مصرف برخی شل کنندههای عضلانی برای آرام کردن عضلات صورت و کاهش سفتی و درد
- تزریق بوتاکس به عضلات فک میتواند به کاهش فعالیت عضلات و کاهش درد کمک کند.
- تزریق کورتیکواستروئید برای درمان التهاب در مفصل فک (TMJ) به کار میرود و میتواند در موارد شدید مفید باشد.
- استفاده از طب سوزنی برای تحریک نقاط خاصی از بدن میتواند به تسکین درد فک کمک کند.
دردهای ناشی از مشکلات دهانی
- برای درمان عفونتها یا آبسههای دندانی، پزشک ممکن است آنتی بیوتیک تجویز کند.
- انجام درمانهای دندانپزشکی مانند کانال ریشه یا درمان پریودنتال میتواند به اصلاح پوسیدگی دندان یا عفونتهای ریشه دندان کمک کند.
- از عوارض نکشیدن دندان عقل میتوان به این درد اشاره کرد. در صورتی که دندان عقل نهفته باعث درد فک شود، پزشک ممکن است نیاز به برداشتن آن داشته باشد.
- گرم کردن ناحیه درد میوفاسیال: استفاده از گرما برای کاهش سفتی عضلات و تسکین درد میتواند موثر باشد.
درد ناشی از سینوزیت
- داروهای آلرژی یا ضد احتقان به کاهش فشار سینوسی و دردهای ناشی از آن کمک میکنند.
- اگر سینوزیت ناشی از عفونت باکتریایی باشد، پزشک آنتی بیوتیک تجویز میکند.
درد ناشی از دارو
- اگر درد فک ناشی از مصرف دارو باشد، ممکن است کاهش دوز دارو پس از مشورت با پزشک مفید باشد.
- در صورتی که درد به دلیل دارویی خاص باشد، پزشک ممکن است دارو را تغییر دهد یا درمان دیگری پیشنهاد کند.
درد فک ناشی از آسیب تروماتیک
- در صورتی که درد ناشی از شکستگی یا آسیب باشد، جراحی ممکن است برای ترمیم آسیبها ضروری باشد.
- در مواردی که مفصل فک آسیب دیده باشد، ایمپلنتهای TMJ میتوانند برای جایگزینی بخشی یا کل مفصل فک استفاده شوند.
در نهایت، بسته به علت درد فک، پزشکان میتوانند درمانهای مناسب را برای کاهش درد و جلوگیری از مشکلات طولانی مدت پیشنهاد دهند. در بسیاری از موارد، درمانهای خانگی به همراه نظارت پزشکی میتوانند به بهبود وضعیت کمک کنند.
راهنمای مراجعه به دکتر
درد فک میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود که برخی از آنها به مشکلات پزشکی، بهداشت دهان و دندان، یا استرس مربوط میشود. برخی از این مشکلات نیاز به درمان دارند، در حالی که در مواردی، درد به طور خود به خودی بهبود مییابد. مفصل فک شما مانند یک سیستم لولایی عمل میکند که اجازه میدهد فک پایین در جهات مختلف حرکت کند: بالا و پایین، جلو و عقب، و چپ و راست.
وقتی که درد فک موجب اختلال در این حرکات میشود، میتواند به طور قابل توجهی زندگی روزمره شما را تحت تاثیر قرار دهد. این درد ممکن است بر توانایی شما در صحبت کردن، جویدن یا حتی تنفس تاثیر بگذارد. پزشک یا دندانپزشک شما میتواند با انجام معاینات و تشخیصهای لازم، علت درد را شناسایی کرده و درمان مناسب را پیشنهاد دهد.