رشد دندان اضافی در لثه کودکان عارضهای است که معمولاً بین دو دندان جلویی فک بالا ظاهر میشود و میتواند باعث به هم ریختگی و ناهماهنگی دندانهای کودک شود. برخی والدین ممکن است تصور کنند این دندان اضافی، یک دندان شیری است، اما در حقیقت چنین نیست. در صورت مشاهده چنین وضعیتی، مراجعه به دندانپزشک برای بررسی و درمان ضروری است.
در ادامه این مقاله از دندانپزشکی ثریا، به علت رشد ندان اضافه در کودکان و راههای درمان آن خواهیم پرداخت.
انواع دندانهای اضافی در کودکان
دندانهای اضافه ممکن است در شکلها و موقعیتهای مختلفی در دهان کودک ظاهر شوند، از جمله:
- تعداد: ممکن است کودک تنها یک دندان اضافی داشته باشد یا چندین دندان اضافه در فک او رشد کنند.
- مکان: دندان اضافه ممکن است در یک سمت یا هر دو سمت فک دیده شود.
- دندان اضافه در فک بالا یا پایین: گرچه دندانهای اضافه میتوانند در هر دو فک رشد کنند، اما در فک بالا شایعتر هستند.
- ظاهر شدن بهصورت تکی یا گروهی: برخی از دندانهای اضافه بهصورت مجزا ظاهر میشوند، درحالیکه برخی دیگر بهصورت خوشهای رشد میکنند.
- قابل مشاهده یا نهفته: دندانهای اضافی ممکن است بهصورت قابلمشاهده در لثه بیرون بیایند یا کاملاً در داخل لثه و استخوان فک نهفته باقی بمانند.
- مزیودنس (Mesiodens): شایعترین نوع دندان اضافه که معمولاً در پشت دندانهای جلویی بالا رشد میکند. این دندان همیشه از لثه بیرون نمیآید و گاهی فقط از طریق تصویربرداری با اشعه ایکس قابل شناسایی است.
- پارامولار (Paramolars): این دندانهای اضافه در کنار دندانهای آسیاب رشد کرده و ممکن است به سمت زبان یا گونه متمایل باشند.
- دیستومولار (Distomolars): این نوع دندان در پشت دندانهای عقل (دندانهای آسیاب سوم) قرار میگیرد و بهندرت دیده میشود.
انواع دندان اضافه بر اساس شکل
- دندان اضافه مخروطی (Conical): دندانهای کوچک و نوکتیز شبیه به میخ.
- دندان اضافه تکمیلی (Supplemental): دندانهایی که ظاهری شبیه دندانهای طبیعی دارند.
- دندان اضافه ادونتوما (Odontoma): یک توده دندانی که ممکن است شامل ساختارهای دندانمانند باشد.
- دندانهای دکمهای (Tuberculate): این نوع دندانها اغلب به شکل استوانهای ظاهر میشوند.
علت رشد دندان اضافه در لثه کودکان
دلایل متفاوتی باعث رشد دندان اضافه در کودکان میشود. اما مهمترین دلایل آن را میتوان سه عامل ژنتیک، رشد غیرطبیعی دندان دانست. برای اطلاعات بیشتر در ادامه توضیح کوتاهی درباره هر یک از این عوامل آورده شده است.
- ژنتیک: یکی از مهمترین دلایل، عوامل ژنتیکی است. اگر سابقه دندان اضافی در خانواده وجود داشته باشد، احتمال رشد دندان اضافه در لثه کودک بیشتر خواهد بود.
- رشد غیرطبیعی دندان: در برخی موارد، تقسیم سلولهای تشکیل دهنده دندان به طور غیر طبیعی صورت گرفته و باعث ایجاد دندان اضافی میشود.
- عوامل محیطی: مواجهه با برخی داروها یا اشعه در دوران بارداری ممکن است خطر هایپردونتیا را افزایش دهد.
بیماری های زمینهای که باعث رشد دندان اضافه میشود
وجود بیماریهای زیر در ایجاد و رشد دندان اضافه در لثه کودکان تاثیر دارد.
- شکاف لب و کام: اختلال مادرزادی که باعث ایجاد شکاف در ناحیه لب و سقف دهان میشود.
- دیسپلازی کلیدوکرانیال: یک اختلال نادر استخوانی که بر رشد جمجمه و دندانها تأثیر میگذارد.
- سندرم گاردنر: نوعی بیماری ژنتیکی که موجب رشد تودههای غیرطبیعی در قسمتهای مختلف بدن میشود.
- سندرم داون: یک بیماری ژنتیکی که به علت وجود یک کروموزوم اضافی ایجاد میشود.
- سندرم اهلرز-دانلوس: بیماری ژنتیکی که موجب ضعف بافتهای همبند بدن میشود.
علائم دندان اضافی در کودکان
همانطور که واضح است رشد اضافی دندان مهمترین نشانه هایپردونتیا
- شلوغی دندانها و بههمریختگی در فک
- تأخیر در رویش دندانهای دائمی
- ایجاد فاصله زیاد بین دندانهای جلویی بالا
- مشکلات گفتاری و تلفظ کلمات
- برجستگی یا تورم در لثه
- بیرونزدگی غیرطبیعی برخی دندانها
روشهای درمان دندان اضافی در کودکان
برای درمان دندان اضافی کودکان باید اقدامات زیر را انجام دهید.
- تشخیص زودهنگام: مراجعه منظم به دندانپزشک و انجام عکسبرداری با اشعه ایکس برای شناسایی دندانهای اضافی.
- کشیدن دندان: در مواردی که دندان اضافی موجب مشکلاتی مانند شلوغی یا نامرتبی دندانها شود، دندانپزشک ممکن است توصیه به کشیدن آن کند. برای این کار میتوانید به دندانپزشکی اطفال در منطقه 22 مراجعه نمایید.
- درمان ارتودنسی: برای اصلاح موقعیت دندانها و جلوگیری از مشکلات آینده مانند پوسیدگی، بیماری لثه و ناهنجاریهای فک.
- جراحی: در صورت نهفته بودن دندان اضافی در داخل استخوان فک، ممکن است نیاز به جراحی و برداشتن آن باشد.
- مراقبتهای پس از درمان: شامل رعایت بهداشت دهان و دندان، مراجعه منظم به دندانپزشک و استفاده از روشهای کمکی مانند نخ دندان و دهانشویه.
عوارض احتمالی کشیدن دندان اضافی در کودکان
- درد و تورم موقت
- خونریزی جزئی
- تغییر در تراز دندانهای مجاور
- تأخیر در رویش دندانهای دائمی
- احتمال عفونت در صورت عدم رعایت بهداشت
دندان اضافه پشت دندان شیری
- دندان اضافی ممکن است در پشت دندانهای شیری رشد کند که میتواند ناشی از دو عامل باشد:
- هایپردونتیا: رشد یک دندان اضافی در محل غیرعادی.
- رویش دندانهای دائمی: در برخی موارد، دندان دائمی مستقیماً پشت دندان شیری رشد میکند، بهجای آنکه جایگزین آن شود.
دندان اضافی نهفته در لثه کودکان
دندانهایی که از لثه بیرون نمیآیند و درون استخوان فک باقی میمانند، دندان نهفته نامیده میشوند. علائم شامل تورم لثه، درد، بوی بد دهان، و مشکل در باز کردن دهان است.
دندان اضافی در کودکان میتواند باعث مشکلاتی مانند شلوغی دندانها و تأخیر در رشد دندانهای دائمی شود. بهترین راهکار مراجعه زودهنگام به دندانپزشکی اطفال در غرب تهران برای تشخیص و درمان مناسب است.